13 d aan · CPU 14% · RAM 44% · Opslag 20% Alle systemen werken 99,79% beschikbaar (30 dagen) Status bekijken →
Handleidingen

Subnetten en CIDR uitgelegd

Een IP-adres alleen is niet genoeg: je apparaat moet ook weten welke andere adressen “dichtbij” zijn en welke via de router moeten. Dat is wat een subnet regelt. In dit artikel leg je stap voor stap uit hoe een subnet werkt, wat die /24 achter een adres betekent en hoe je het zelf uitrekent. Handig als je een VLAN opzet, twee netwerken koppelt of gewoon wilt snappen wat je router laat zien.

Een IPv4-adres bestaat uit twee delen

Een IPv4-adres zoals 192.168.1.130 is een getal van 32 bits, opgeschreven als vier stukjes van 8 bits (0 tot en met 255). Een deel van die bits zegt in welk netwerk je zit, de rest zegt welk apparaat je bent. Waar die grens ligt, geeft het subnetmasker aan.

Het masker kun je op twee manieren schrijven:

  • Als getallen: 255.255.255.0.
  • Als CIDR-notatie, met een slash: /24. Het getal achter de slash is het aantal bits dat bij het netwerk hoort. Hier dus 24 van de 32 bits, en blijven er 8 over voor de apparaten.

192.168.1.0/24 is dus hetzelfde als “netwerk 192.168.1.0 met masker 255.255.255.0”. Dat is het meest voorkomende thuisnetwerk.

Hoeveel adressen zitten erin?

Met 8 bits voor apparaten zijn er 28 = 256 adressen. Daarvan zijn er twee niet te gebruiken: het eerste is het netwerkadres (de naam van het netwerk zelf) en het laatste is het broadcastadres (“iedereen in dit netwerk”). Je houdt dus 254 adressen over voor apparaten. De regel: 2(32 − prefix) − 2.

CIDR Subnetmasker Adressen Bruikbaar voor apparaten
/8 255.0.0.0 16.777.216 16.777.214
/16 255.255.0.0 65.536 65.534
/24 255.255.255.0 256 254
/25 255.255.255.128 128 126
/26 255.255.255.192 64 62
/27 255.255.255.224 32 30
/28 255.255.255.240 16 14
/29 255.255.255.248 8 6
/30 255.255.255.252 4 2

Een /30 is handig voor een verbinding tussen twee apparaten: precies twee bruikbare adressen. Een /32 is één enkel adres.

Zelf uitrekenen: een voorbeeld

Stel: je apparaat heeft 192.168.1.130/26. In welk netwerk zit het, en welke adressen horen erbij?

  1. Bereken de blokgrootte. Een /26 laat 6 bits over voor apparaten, dus 26 = 64 adressen per blok.
  2. Verdeel het laatste getal in blokken van 64: 0–63, 64–127, 128–191, 192–255.
  3. Kijk in welk blok 130 valt: in 128–191.

Dus:

  • Netwerkadres: 192.168.1.128
  • Eerste bruikbare adres: 192.168.1.129
  • Laatste bruikbare adres: 192.168.1.190
  • Broadcastadres: 192.168.1.191

Controleer je antwoord met de Subnet-calculator, of train het met Subnetten oefenen.

Een netwerk opdelen

Een groot netwerk opdelen in kleinere stukken heet subnetten. Je leent daarvoor bits van het apparaatdeel. Een /24 in vier gelijke delen wordt vier keer een /26:

192.168.1.0/26     (adressen .0   t/m .63)
192.168.1.64/26    (adressen .64  t/m .127)
192.168.1.128/26   (adressen .128 t/m .191)
192.168.1.192/26   (adressen .192 t/m .255)

De Subnet-splitser doet dit voor je. Heb je netwerken van verschillende grootte nodig, bijvoorbeeld 50 computers, 30 smart-home-apparaten en een paar servers? Deel dan eerst de grootste in en daarna de kleinere. Dat heet VLSM (variable length subnet masking). De VLSM-planner maakt zo’n indeling en laat zien wat er nog vrij is.

Welke adressen mag je gebruiken?

Voor thuis en op kantoor gebruik je privéadressen. Die werken alleen binnen je eigen netwerk en worden op internet niet doorgestuurd:

Blok Bereik Veel gebruikt voor
10.0.0.0/8 10.0.0.0 – 10.255.255.255 Grote netwerken en bedrijven
172.16.0.0/12 172.16.0.0 – 172.31.255.255 Docker (standaard), kleinere bedrijfsnetwerken
192.168.0.0/16 192.168.0.0 – 192.168.255.255 Thuisnetwerken

Je eigen publieke adres zie je met Wat is mijn IP?.

Waar het in de praktijk misgaat

  • Twee netwerken met dezelfde reeks. Thuis 192.168.1.0/24 en op kantoor of bij familie ook. Zodra je ze met een VPN koppelt, weet je computer niet meer welke kant een adres op moet. Kies voor je thuisnetwerk liever iets minder gangbaars, zoals 192.168.42.0/24, en controleer overlap met CIDR-overlap.
  • Te krap gekozen. Een /28 heeft maar 14 apparaten. Reken voor smart-home en wifi ruim: apparaten komen er altijd bij.
  • Het masker vergeten bij een vast IP-adres. Zonder het juiste masker praat een apparaat niet met de rest. De gateway (meestal je router, vaak .1) moet binnen het subnet liggen.
  • Docker pakt zonder dat je het merkt een eigen reeks uit 172.16.0.0/12. Kom je dat tegen in je netwerk, dan kan het botsen.

En IPv6?

IPv6-adressen zijn 128 bits lang en worden anders geschreven, maar het principe is hetzelfde: een prefix die het netwerk aanwijst. Een thuisnetwerk gebruikt vrijwel altijd een /64, daar passen ruim meer adressen in dan er apparaten bestaan. Bekijk een adres met de IPv6-calculator.

Kort samengevat

  • Het getal achter de slash is het aantal bits voor het netwerk. Hoe groter het getal, hoe kleiner het netwerk.
  • Aantal adressen: 2(32 − prefix). Bruikbaar: twee minder.
  • Blokgrootte uitrekenen en het adres in het juiste blok plaatsen geeft netwerk- en broadcastadres.
  • Kies voor elk netwerk een eigen reeks, zodat een vpn of extra VLAN later niet botst.