Home Assistant: handige tips en tricks

Home Assistant draait? Dan begint het leuke deel. Dit zijn de tips die ons het meeste gedoe hebben bespaard, van back-ups tot slimme meters.

1. Back-ups zijn geen luxe

Zet automatische back-ups aan en bewaar ze buiten het apparaat zelf: op een NAS, in een cloud of op een andere machine. Een back-up op dezelfde SD-kaart helpt je niet als die kaart sterft. Test af en toe of je een back-up kunt terugzetten.

2. Lees de release notes

Home Assistant verschijnt elke maand met een nieuwe versie en soms met breaking changes. Lees de notes voordat je updatet en maak eerst een back-up. Wacht bij kritieke installaties een paar dagen op de eerste patch (x.x.1).

3. Installeer deze add-ons en extra’s

• File editor en Terminal & SSH om bestanden te bewerken en commando’s uit te voeren.
• Mosquitto broker voor MQTT-apparaten.
• ESPHome om zelfbouwsensoren met ESP32 of ESP8266 te maken.
• HACS (Home Assistant Community Store) voor extra integraties en dashboardkaarten. Het is geen officieel onderdeel, controleer dus wat je installeert.

4. Kies lokaal waar het kan

Integraties die lokaal praten (Zigbee, Z-Wave, Matter, ESPHome) blijven werken als je internet uitvalt en zijn sneller. Cloud-integraties zijn afhankelijk van de fabrikant. Kies bij de aanschaf van slimme apparaten dus liever voor Zigbee of Matter.

5. Zigbee: ZHA of Zigbee2MQTT?

ZHA is ingebouwd en het makkelijkst. Zigbee2MQTT ondersteunt vaak meer apparaten en geeft meer instellingen, maar vraagt extra opzet. Voor beginners is ZHA prima. Een USB-verlengkabel voor de dongle voorkomt veel storing.

6. Netwerk en veiligheid

• Open nooit poort 8123 direct naar internet. Gebruik Home Assistant Cloud, een VPN zoals WireGuard of Tailscale, of een reverse proxy met HTTPS.
• Zet je slimme apparaten eventueel in een eigen IoT-VLAN.
• Gebruik een sterk wachtwoord en schakel twee-staps verificatie in.

7. Energie in Nederland: de slimme meter

Met een P1-kabel in de slimme meter zie je live je stroom- en gasverbruik in het Energie-dashboard. Gebruik de integratie DSMR Slimme Meter of een kant-en-klare P1-dongle met ESPHome. Zo kom je meteen achter je grootste sluipverbruikers.

8. Houd je configuratie overzichtelijk

• Gebruik Gebieden (kamers) en Labels en geef apparaten duidelijke namen, bijvoorbeeld “Woonkamer lamp plafond”.
• Begin automatiseringen met blueprints en bouw later zelf.
• Gebruik Ontwikkelaarstools → YAML → Configuratie controleren vóór je Home Assistant herstart.
• Geef automatiseringen een beschrijving, dan weet je over een jaar nog waarom ze bestaan.

9. Houd de database klein

Stel bij recorder een korte bewaartermijn in (bijvoorbeeld 10 dagen) en sluit chatty sensoren uit. Dat houdt de back-ups klein en het systeem snel, ook op een Raspberry Pi.

10. Als homeassistant.local niet werkt

mDNS wordt niet door elk netwerk of elke router doorgegeven. Gebruik dan het IP-adres, of geef Home Assistant een vaste naam in je router of Pi-hole.